Strona Parafii Niechłonin

Krótka historia Niechłonina i przyległych wiosek

Niechłonin wraz z sąsiednimi wioskami: Jabłonowo, Gruszka, Gnojno i Gnojenko, do 1 stycznia 1956 r. należał do powiatu mławskiego, woj. warszawskiego. Położony jest na obszarze Mazowsza właściwego w płn.- zach. części i zawsze wchodził w skład państwa polskiego. 1 stycznia 1956 r. przyłączony został do województwa olsztyńskiego, powiat Działdowo.
Sam Niechłonin prawdopodobnie założony został w XIV wieku, wśród puszcz wyżyny pojezierza bałtyckiego, zajmującej północną połowę pow. mławskiego, przez rodzinę Swinków. Przypuszcza się, że jest on wsią, która pod nazwą "Nyechlanczke" wymienia przywilej lokacyjny wydany w 1367 r. w Płocku przez Kazimierza Wielkiego. Akt ten pozwala Piotrowi Swince "de strzygi" i jego synom: Jakuszowi i Pietraszowi dziedziczyć według prawa polskiego posiadłości w ziemi dobrzyńskiej i zawkrzyńskiej (nad rzeką Wkrą). Król Kazimierz w 1334 r. wystawił również przywilej lokacyjny dla Gnojna, które było podówczas wsią szlachecką. Od nazwy miejscowej Gnojno w XV wieku wzięła nazwisko rodzina szlachecka Gnoińskich. Z zapisków historycznych wiadome jest, że w 1574 r. rycerz Gnoiński z Gnojna, dokument lokacyjny wsi przedstawił komisji sądowej, aby w sporze z sąsiednimi wioskami udowodnić swe prawa. Również w XV wieku powstała inna, dziś duża wieś Jabłonowo. Natomiast dopiero w XVII wieku założono wieś Gruszkę (i Petrykozy). Gnojenko powstało w XIX wieku, choć tam właśnie, na powierzchni ziemi ornej znaleziono ułamki ceramiki z XI- XIII wieku, co by świadczyło, że już wówczas musiało tam istnieć skupisko ludzkie.
W XIX wieku Niechłonin należał do Królestwa Polskiego, a po odzyskaniu niepodległości w 1918 r. wszedł do województwa warszawskiego.
W 1827 r. w samym Niechłoninie były tylko 34 domy mieszkalne i 250 mieszkańców, w II połowie XIX wieku wieś rozrosła się poważnie i w 1885 r. liczyła już 62 domy i 552 mieszkańców. Niechłonin był wtedy siedzibą gminy. Była tu również szkoła początkowa, a także duża gorzelnia, której wartość produkcji rocznej dochodziła do 20 tys. rubli. Obszar wsi obejmował 2175 mórg, z czego do włościan należało 1538 mórg, a reszta do dworu.
Niechłonin należy do diecezji płockeij i graniczy z chełmińską. Kościół drewniany, stary, pod wezwaniem Wszystkich Świętych. Początki powstania kościoła nie są znane. Według Słownika Geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich po pożarze kościoła wraz z aktami w Sarnowie w 1854 r., nabożeństwo odprawiało się w Niechłoninie. Osobno, poza terenem przykościelnym, jest stary, od dawna nie używany cmentarz grzebalny. Na nim, po środku, stoi jeden pomnik z datą śmierci pochowanego, zmarłego w 1855 r.
Jeden z bocznych ołtarzy, poświęcony św. Stanisławowi, biskupowi i męczennikowi, ma tabliczkę z napisem: "Fundatorzy Stanisław i Maryanna Lipki 1876 r.". W głównym ołtarzu nad obrazem jest tabliczka z napisem: "Excelen. Vincent: Popiel Eppus Plocen visitavit Templu: Roe Die 3 Augusti An-Dni 1866 r.". Odsłaniany obraz Matki Boskiej "Niechłańskiej" (Królowej Świata), zasłaniał kiedyś, zdjęty już obraz, przedstawiający dwóch świętych. Jeden z halabardą w jednej ręce, w drugiej trzyma księgę do połowy otwartą, z napisem na otwartej stronie: Święty Mateusz Apostoł 1867 r. Drugi z piką w jednej ręce, a w drugiej z zamkniętą księgą. Obecnie, w miejsce usuniętego obrazu, wstawiono obraz przedstawiający Serce Pana Jezusa. U dołu obrazu jest napis: Ofiara parafii na pamiątkę II Soboru Watykańskiego. Staraniem Księdza Proboszcza, ks. Mariana Żochowskiego1964 r.
W 1880 r. ukończono budowę murowanego kościoła w Sarnowie. Niechłonin wraz z kościołem (filialny należał do parafii Sarnowo, aż do 1965 r.).
W 1965 r. decyzją Biskupa, J.E. Bogdana Sikorskiego utworzono samodzielny wikariat. Jego pierwszym administratorem został ks. Stefan Nowotczyński, przeniesiony na to stanowisko z wikariatu w Dłutowie.
Na skutek szczególnych okoliczności ks. Stefan Nowotczyński nie podał historii założenia tego wikariatu, jako samodzielnej jednostki. Dlatego krótko postaram się podać najważniejsze fakty. Ks. Stefan Nowotczyński zamieszkał w domu p. Gesek Stanisława, a stołował się u p. Ludwiczak Stanisława. Wkrótce parafianie kupili mu dom mieszkalny od p. Szostka, który wyprowadził się do Olsztyna. Gdy zamieszkał sam w domu, sprowadził swoich rodziców. Zaraz też przy pomocy parafian prowadził już rozpoczęte prace remontowe przy kościele. Na cementowej podmurówce położył bale dębowe. W ten sposób kościół stanął na mocnym fundamencie. Wystarał się o Instrukcję duszpasterską dla parafii Sarnowo, datowaną 3 czerwca 1966 r. w niej czytamy: mieszkańcy pobliskich wsi Niechłonin, Gnojno, Gruszka, Gnojenko, Jablonowo ze względu na dogodniejszą lokalizację w stosunku do kościoła filialnego w Niechłoninie mogą w tym pomocniczym ośrodku duszpasterskim dla parafian Sarnowskich wypełniać wszystkie obowiązki religijne i otrzymywać posługi parafialne tak samo, jak w kościele parafialnym w Sarnowie. Wcześniej jeszcze, bo w marcu 1966 r. wystarał się o prawo chrzcielnicydla kościoła filialnego w Niechłoninie. Resztę sam opisuje na następnych stronach niniejszej kroniki.